Anne’s dood en het verlangen naar een nieuwe “Führer”







Op 12 juni 2009 zou Anne Frank tachtig geworden zijn.

De dagboeken hebben we gelezen, het museum hebben we bezocht, de holocaust blijft ons dagelijks achtervolgen, de fouten van toen zijn door iedereen gekend.


Ik schreef als opening in mijn roman "zwijg als je praat":

"Ik twijfel, het meest nog aan de waarheid,

nooit aan de waarde van het toeval."


Toeval wil dat vandaag in alle Oostenrijkse kranten uitvoerig wordt gerapporteerd (in Der Standard alleen al twee volle pagina's) over hoe de Oostenrijkers zich vandaag voelen en wat hun wensen zijn.

De titel van het artikel luidt: "Tussen verlangen naar een 'Führer' en vreemdelingenhaat."

Mochten beide vaststellingen nog antipoden zijn had ik de titel begrepen. En vergis u niet, ik heb de titel wel degelijk begrepen, maar dat stemt me niet gelukkiger.


De autoren van de omvangrijke wetenschappelijke studie verklaren zelf: "Dit resultaat moeten we als een crisis-signaal voor de democratie aanzien."


Het onderzoek toont duidelijk een neiging naar meer autoriteit.

27% van de bevraagden onderschrijven de uitspraak "Waar een strenge autoriteit heerst, daar is ook gerechtigheid."

40% van de bevraagden zijn van mening dat "... het belangrijkste wat kinderen moeten leren is gehoorzamen."

20% van de geïnterviewde Oostenrijkers verklaart zich te kunnen voorstellen "een sterke 'Führer' te hebben die zich noch om het parlement, noch om verkiezingen zorgen zou moeten maken."


De Oostenrijkers, en daarin staan ze in Europa niet alleen, staan meer en meer weigerachtig tegenover politiek, zelfs de democratie is hen niet meer heilig. En dit zijn uitspraken die niet alleen aan uiterst rechts kunnen worden toebedeeld, dit is het doorsnee antwoord van de Oostenrijkse bevolking.


57% van mijn nieuwe landgenoten zouden migranten het liefst gewoon het land uitwijzen.

Meer dan de helft van de bevraagde bevolking is ondertussen de mening toegedaan dat een team van experts het land zou moeten leiden, niet een regering.

De Oostenrijker wil orde en veiligheid.


Oostenrijkers, aldus nog Der Standard, zijn "sceptisch, ontgoocheld en xenofoob."

What else is new?


Ik ben van nature geen negativist. Maar ze hebben de les dus niet geleerd, en dat wist ik al toen ik hier vijf jaar geleden aankwam.

Het verleden is te zwaar, de verwerking heeft nooit plaatsgevonden, en het verborgene breekt op.

Een generatie later dan bij ons.

De zelfverklaarde slachtoffers hebben een ziekelijke nostalgie naar wat Anne Frank de dood heeft ingejaagd. Er is meer dan één Freud nodig om dit collectief probleem op te lossen.

En weet je... ik weet sinds kort dat het onder andere de sneeuw is die hen verblindt.


Maar daarover volgende keer meer.


Roel Verschueren, Wenen 16 juni 2009