De vraag achter de vraag



Ik ben op zoek naar een verklaring voor een ingesteldheid die ik hier onder Oostenrijkse vrienden heb vastgesteld. Ik kan me voorstellen dat die benadering niet typisch Oostenrijks is, u helpt me wel bij de besluitvorming.

Veronderstel: u kookt spaghetti, u mag zelf kiezen welke saus, die is voor het verhaal irrelevant.
U staat aan het fornuis en mijmert in het kokend water, roert af en toe de slierten uit elkaar als plots uw partner binnenkomt. U zegt dat u even nog iets anders moet doen en vraagt of hij/zij op de spaghetti zou willen letten.
Komt de vraag: "hoe lang ligt de pasta er al in?"

Had u niet - net als ik - de vraag verwacht: "Binnen hoeveel minuten moet de pasta eruit? Of wanneer is de spaghetti klaar?"

Iemand die de eerste vraag stelt is toch verplicht nog snel een rekensommetje te maken?
Het tweede antwoord vereist alleen maar een blik op de klok, en het antwoord is al gekend?

Het voorbeeld is natuurlijk slechts een aanleiding, zo snel was u ook wel mee.
Ik geef er nog een:
De vrouw van de arts belt haar man en vraagt om hoe laat hij komt eten.
De arts antwoordt dat hij zijn laatste patiënt heeft om half zeven.
Echte communicatie kan men dit korte gesprek niet noemen.
Had de vrouw gevraagd wanneer hij zijn laatste patiënt heeft, had hij zeker geantwoord "waarom?"

Er zijn mensen die hun vragen zo formuleren, dat er duidelijk nog een vraag achter komt.

"Ben je thuis vanavond?"
Ik antwoord dan steevast met een andere vraag: "waarom?" Wat is de relevantie van mijn thuisblijven vanavond. Dat wil ik toch weten?
Het kan ook anders: "Mocht je thuis zijn vanavond dan zou ik met een vriendin iets gaan drinken."
Voilà, klaar en duidelijk, geen misverstand mogelijk.

"Was je al in de supermarkt?" Daar schuilt toch nog een andere vraag achter, of voelt u ze niet?
"Mocht je nog niet naar de supermarkt zijn geweest, kan je dan pampers meebrengen?" De vraag is niet of iemand al in de supermarkt was, maar pampers waren het onderwerp.

Waarom zijn sommige mensen - zoals in mijn spaghetti voorbeeld -  geïnteresseerd in de minuten die al voorbij zijn, en niet in de minuten die nog moeten komen?
Waarom veronderstelt de arts dat zijn vrouw zelf zal berekenen om hoe laat hij thuis zal zijn als zijn laatste patiënt om half zeven komt?

Ik heb een kleine test gedaan.
Ik heb diegenen die altijd met een vraag achter de vraag komen met gesloten ogen van 0 tot  60 seconden laten tellen.
Die personen die hun vragen zo formuleerden dat slechts één antwoord nodig was, zonder te moeten rekenen of nadenken, telden altijd te snel.
De anderen telden altijd ver voorbij zestig voor ze dachten dat ze klaar waren.

Ergens wordt tijd verloren en worden overbodige vragen gesteld.
Ik ben wel zeker dat u ondertussen al weet tot welke categorie u behoort.
U moet slechts met gesloten ogen 60 seconden proberen af te tellen.

Ik moet het absoluut volgende keer ook in Gent uittesten, of u in Athene, Denpassar, Oslo, Parijs,...


Roel Verschueren, Wenen 27 juli 2009